Përkthim për shqyrtim · Nevojitet rishikim nga redaktor shqiptar
Pogradec · Liqeni i Ohrit · Bishnicë · Qarku Korçë
Para se ndryshimi të bëhet i vështirë për t’u kthyer, njerëzit duhet ta shohin, ta pyesin dhe ta formësojnë.
Zana është një ide pune për kujdestari me shumicë qytetare: një mënyrë e hapur për të shqyrtuar vendin, përfitimin publik, masat mbrojtëse dhe kapitalin e përgjegjshëm para angazhimeve të mëdha.
Përditësuar 4 gusht 2026
Premtimi në gjuhë të thjeshtë
Një kornizë qytetare—jo një rrugë e shkurtër.
Emri i punës “Zana Trust” përshkruan një model të propozuar kujdestarie. Nuk pretendon se ekziston një trust ligjor, autoritet, partneritet, projekt apo mjet investimi.
Çfarë po projektohet të bëjë Zana
- Të mbajë të dukshme provat, pyetjet e hapura dhe korrigjimet.
- T’u japë banorëve dhe komuniteteve shqiptare shumicën e zërit që nga dita e parë.
- Të vendosë Liqenin e Ohrit, ujin, trashëgiminë, aksesin dhe kthyeshmërinë para vrullit.
- Të krijojë rrugë neutrale shqyrtimi për institucionet, shoqërinë civile dhe partnerët e përgjegjshëm.
Çfarë nuk pretendon kjo faqe
- Mbështetje qeveritare, autoritet publik apo kornizë ligjore zyrtare.
- Kontroll toke, leje, stimuj, të drejta lojërash apo përparësi prokurimi.
- OJQ, shoqëri, trust, fond, SPV apo partneritet publik-privat të formuar.
- Ofertë investimi, kthim të parashikuar, financim të angazhuar apo projekt të miratuar.
Zgjidhni rrugën tuaj
Një ide. Tri biseda shumë të ndryshme.
Çdo rrugë nis me të njëjtën disiplinë: thuaj çfarë di, trego burimin, emërto çfarë mbetet e hapur dhe ruaj hapësirën për mospajtim.
Njohuria juaj për vendin i përket procesverbalit.
Bëni një pyetje, ndani historinë lokale, shënoni një rrezik, sugjeroni një veprim me keqardhje të ulët ose tregoni çfarë mungon.
Mëso më shumë
Shqyrtoni idenë pa e miratuar.
Kërkoni një prezantim, testoni kufijtë ligjorë, dërgoni një burim, propozoni masa mbrojtëse ose publikoni mospajtim.
Mëso më shumë
Verifikimi vjen para promovimit.
Kuptoni ndarjen midis qeverisjes qytetare, çdo SPV-je të ardhshme, autoritetit publik, rrezikut të projektit dhe çdo oferte të rregulluar më vonë.
Mëso më shumëProdukti përcaktues
Dosja publike
Këto janë drejtime shqyrtimi, jo projekte të shpallura. Çdo hyrje tregon gjendjen e provave dhe pyetjet që duhet të mbeten të hapura.
Masat mbrojtëse për Liqenin e Ohrit
Ndiqni kontekstin zyrtar të ruajtjes, ujin, ujërat e zeza, aksesin publik, trashëgiminë, ndikimet kumulative dhe statusin e shqyrtimit të UNESCO-s.
Sesioni i 48-të është planifikuar për 19–29 korrik 2026. Vendimi për Ohrin nuk është miratuar ende.
Karta e pjesëmarrjes qytetare
Testoni qeverisjen me shumicë qytetare, njoftimin, shqyrtimin para vrullit, përfitimin komunitar, ankesat, mospajtimin dhe të drejtat e të dhënave.
Vetëm koncept pune; nuk është miratuar nga ndonjë autoritet ose organizatë e formuar.
Korniza ligjore e kujdestarisë
Testoni çfarë mund të mbështesë vullnetarisht ligji shqiptar dhe cilat fuqi në shkallë korridori do të kërkonin legjislacion ose veprim publik formal.
Paketë kërkimore, jo këshillë ligjore, projektligj, miratim apo pretendim mbështetjeje publike.Një vend i mbrojtur vendos ritmin
Liqeni i Ohrit nuk është dekor. Është kufizim i gjallë dhe trashëgimi e përbashkët.
Vendimi i miratuar i UNESCO-s në 2025 regjistron shqetësime serioze për zhvillimin kumulativ, vlerësimin e ndikimit, ujin, planifikimin dhe Vlerën Universale të Jashtëzakonshme. Prandaj rendi i kujdesshëm është kusht fillestar për Zana-n.
Uji para rritjes
Ujërat e zeza, ligatinat, ndotja dhe ndikimet kumulative kërkojnë matje bazë dhe shqyrtim nga autoritetet kompetente.
Aksesi publik mbetet publik
Asnjë strukturë kujdestarie apo zbatimi nuk duhet të ngushtojë në heshtje aksesin e ligjshëm në breg, rrugë apo vende të përbashkëta.
Trashëgimia mund të thotë jo
Kufijtë natyrorë, kulturorë, arkeologjikë dhe peizazhorë duhet të mund të ndryshojnë ose ndalojnë një propozim.
Hapa të parë të kthyeshëm
Burimet, dëgjimi, hartëzimi dhe mirëmbajtja janë punë më të sigurta se ndërtimi i pakthyeshëm apo pretendimet për të drejta.
Si të merrni pjesë
Pjesëmarrja e dobishme është konkrete.
Zgjidhni rrugën që përputhet me atë që dini ose ju duhet. Mesazhet hyjnë në kontakt të shqyrtuar; dërgimi nuk krijon partneritet, miratim, aplikim, marrëdhënie investimi apo procedurë zyrtare.
Pyesni si funksionon ideja
Pyesni për qeverisjen, vendin, provat, procesin, kufijtë ligjorë ose hapat e ardhshëm.
Bëj një pyetjeShtoni çfarë mungon në dosje
Ndani histori, kontekst, burim, kufizim, rrezik ose veprim praktik të kthyeshëm.
Ndaj njohuri lokaleKërkoni prezantim neutral
Për organe publike, studiues, shoqëri civile, media, juristë dhe ekspertë teknikë.
Kërko prezantimSfidoni procesverbalin
Shënoni gabim faktik, nënkuptim pa mbështetje, shqetësim aksesi, konflikt ose ankesë procesi.
Dërgo korrigjimKontakt qytetar i shqyrtuar
Vendoseni pyetjen në rrugën e duhur.
Na tregoni kush jeni, çfarë dini ose ju duhet dhe cilën pjesë të procesverbalit prek. Mesazhet shqyrtohen para çdo përgjigjeje.